Brood blog 6: Variaties en tips bij Waterlily brood-bak-recept

Waterlily's recept om zelf brood te bakken is speciaal ontwikkeld om gemakkelijk te werken en altijd te lukken. We raden je aan het eerst een paar keer precies volgens het recept te maken. Als je dat in de vingers hebt, kun je desgewenst gaan experimenteren.

Hier zijn wat suggesties om te varieren:

Ingredienten

* Als je gezonder wilt eten, kun je de hoeveelheden zout en suiker halveren, en de boter weglaten.
Zorg dat de verhouding zout:suiker hetzelfde blijft.
De boter kun je vervangen door een plantaardige vervanger, bv Vioblock van Violife, of door een scheutje plantaardige olie, dan kleurt de korst ook mooier bruin.

* Als je altijd zelfgebakken brood eet, heb je kans op jodium-tekort. Lees hier meer over jodium in zout en brood. 

* Je kunt experimenteren met bv roggemeel of speltmeel. Of je kunt varieren met de verhouding  wit meel : ander meel

* Wij hebben goede ervaringen met meel (zowel wit als volkoren) uit de Turkse en Marokkaanse buurtwinkels. 

* Met het meel van de Albert Heijn krijg je een iets stevigerbrood. We doen dan 200 gram wit en 300 gram volkoren.

* Al het bovenstaande in overweging nemende, kun je bv deze alternatieve ingredientenlijst gebruiken:

-200 gram witmeel
-300 gram volkorenmeel
-een theelepel (10 gram) LoSalt met kalium en jodium

-een theelepel (5 gram) suiker

-twee theelepels (7 gram) gedroogde gist

-300 ml lauw water

Bereiden

* Je kunt de eerste rijs in de koelkast laten gebeuren. Dat duurt een uur of 7 a 10.

De kom met deeg in de koelkast goed afsluiten met een deksel of plastic folie.
Omdat de deegbol zo koud is geworden, kun je de tweede rijs een handje helpen door de bakplaat boven op een kom lauw-warm water te zetten (en bedekken met een theedoek).

Laat het koude deeg langzaam uit de kom zakken

Een beetje meel strooien voor het platdrukken

...de tweede rijs boven op een kom warm water... 

Bv 's avonds kneden, de kom met deeg in de koelkast zetten, en 's ochtends platdrukken en verder bereiden. Dan heb je 's ochtends sneller en gemakkelijker vers brood.
Of 's ochtends kneden en in de koelkast zetten terwijl je naar je werk gaat. Dan heb je 's avonds snel vers brood.

* Ná de eerste rijs van 40 minuten, moet je het brood platdrukken om door het gist gevormd gas te verwijderen.
In plaats van dubbelbouwen kun je de platte deeglap ook oprollen om in de gewenste vrom te brengen.

 Rozemarijn

Dit is ook het moment om desgewenst noten of zaden toe te voegen. Of probeer eens fijngehakte rozemarijn!

* Het voorverwarmen van de oven is belangrijk. Als je het brood in een koude oven zet, duurt het te lang voor de gist afsterft.

Bewaren

* Als het is afgekoeld, bewaar het brood dan in een papieren of plastic zak.

* Omdat je zelfgebakken brood zonder toevoegingen van broodverbeteraars en conserveringsmiddelen is, blijft het minder lang vers dan fabrieksbrood.
Als het brood minder vers is, kun je het nog heel smakelijk eten door het even te roosteren. Lees hier over broodroosters.

Meer brood-blog

Lees hier de andere brood-blogs.

Brood blog 2: Gluten zijn een godsgeschenk.

Ver verleden

Als we kijken naar de evolutie van de mens, en hoe de mens het overheersende wezen op onze planeet werd, blijft het nog altijd een vraagstuk waar de mens precies die voorsprong op andere wezens nam. Daarom bestuderen we hoe en wanneer de mens rechtop ging lopen. Een andere factor is de plaats van de duim ten opzichte van de andere vingers, waardoor de mens beter gereedschappen (stenen, stokken) kon vasthouden. Taal wordt algemeen gezien als een cruciale stap.

Minder bekend is de bijdrage van de gluten-tolerantie, die veel andere volwassen primaten niet hebben: er zijn aanwijzingen dat de mens door zijn vermogen granen te eten, toegang had tot een nieuwe voedselbron, rijk aan bouwstoffen (eiwitten), energie (koolhydraten) en vezels. Ja, gluten zijn eiwitten.

Daarmee werd het met name beter mogelijk om in gematigde klimaten te overleven, en dus hele nieuwe werelddelen te bevolken.

Voor degenen die een rol van god willen zien in de evolutie van de mens, zou je dus kunnen zeggen dat gluten een godsgeschenk zijn.

Recent verleden

Minder dan een procent (1%) van de mensen heeft een gluten-intolerantie. Maar doordat een paar quasi-serieuze boeken met pseudo-wetenschappelijke pretenties gebaseerd op verkeerde aannames onverwacht populair werden, verbeeldt een steeds grotere groep mensen uit de westerse middenklasse zich dat ze ook een gluten-intolerantie hebben. Als sommigen van hen zich met een glutenvrij dieet tijdelijk beter voelen, is dat deels te danken aan de extra aandacht die ze dan besteden aan alles wat ze eten, en deels aan het placebo effect.

Het is jammer dat de mensen die écht een gluten-intolerantie hebben, hierdoor minder serieus genomen worden.

Sommige mensen zijn overgevoelig voor bepaalde suikers die in tarwe zitten, en verwarren dit dan met gluten-intolerantie. Je kunt dan wel zuurdesem-brood eten. Dit is een eenvoudige manier om er achter te komen of dit ook voor jou geldt. Zie ook reacties onder dit artikel.

Heden en toekomst

Dankzij moderne technieken zijn er in deze eeuw van overvloed genoeg alternatieven voor granen en brood.  Het is dus heel goed mogelijk een glutenvrij dieet te volgen. Maar het kost je geld en het kost de wereld grondstoffen. Het is een luxe die weinigen zich kunnen veroorloven maar velen wordt opgedrongen.

Hopelijk is 99% van de mensen binnenkort weer verstandig genoeg om brood een plaats te geven in een uitgebalanceerd dieet. Wil je brood eten waar geen extra gluten aan zijn toegevoegd (ja, ze zitten in "broodverbeteraar" in fabrieks-brood) of zo-wie-zo weten wat er in zit, dan kun je je eigen brood bakken.

Meer lezen

Een eenvoudig, lekker en gezond broodrecept vind je HIER.

Lees hier de andere brood-blogs.

2015-2017-2019-2024

Brood blog 5: Een nieuwe broodrooster… hoe moeilijk kan het zijn?

Gastblog

Wij bakken altijd ons eigen brood (zie dit recept), en dat is verschrikkelijk lekker, dus meestal snel op. Maar als er na twee dagen nog wat over is, merk je ook dat zelfgebakken brood zonder al die broodverbeteraars en andere toevoegingen snel oud wordt. Maar geroosterd smaakt het dan nog prima. Dus een broodrooster in huis is fijn. 

Toen de ruim twintig jaar oude het begaf, togen wij naar onze favoriete electronica- en witgoedzaak voor een nieuwe. Een kort vooronderzoek op internet had al uitgewezen wat we wilden: een Russell Hobbs in dezelfde kleur rood als ons koffiezetapparaat. Hij had een ‘lift’ voor kleine boterhammen, en een opzetrekje voor bolletjes. Dat was al meer dan ik ooit van een broodrooster had verwacht. En verder kan je je aan een broodrooster geen buil vallen. Toch?

Thuisgekomen met onze nieuwe aanwinst bleek al gauw het eerste grote nadeel van dit apparaat: een ultrakort snoer. Te kort voor de plek op het aanrecht die we in gedachten hadden. Niet handig, maar ok, met een verlengsnoer los je dat wel op. 

Maar vervolgens bleek dat je je aan een broodrooster dan misschien geen buil kan vallen, met wel flink je vingers branden. Bij het voor het eerste gebruik op de hoogste stand inschakelen, werd de buitenkant van onze mooie rode toaster gloeiend (maar dan ook echt gloeiend) heet. Als je goed keek, zag je dat er een soort gevarendriehoekje op de zijkant was aangebracht, om je hiervoor te waarschuwen. Het was dus geen fabricagefout, het hoort gewoon zo. Omdat we geen zin hadden in brandwonden, hebben we hem teruggebracht (gelukkig kan dat zonder problemen bij onze favoriete winkel 😊).

Uit hernieuwd onderzoek op internet bleek er een term te bestaan voor broodroosters die niet heet worden: die hebben een zogenaamde “koele wand”.  Weer wat geleerd.

Koele wand, snoerlengte van meer dan een halve meter, RVS buitenkant, zo’n handige lift. Oh, en voor ons zelfgebakken (en dus handgesneden) brood is het ook handig als de openingen groot genoeg zijn voor extra dikke boterhammen. Zo werd het toch nog een lang lijstje met wensen. 

Een exemplaar van Philips vervulde al deze wensen en ziet er ook nog mooi uit, ook al is-ie dan niet rood. Superhandig is ook dat het opzetrekje geen los onderdeel is dat je weer ergens moet opbergen, maar een integraal onderdeel is van het apparaat.

De eerste geroosterde boterhammen zagen er mooi uit, en smaakten prima.

Waar moet je op letten:

• koele wand (tenzij je het niet erg vindt om je vingers te branden)
• snoerlengte (50 cm is echt heel kort)
• broodlift voor kleine boterhammen
• als je zelf brood bakt, of ongesneden brood koopt: extra brede openingen voor dikke boterhammen

Meer brood-blogs:

Lees hier de andere brood-blogs.

Brood blog 4: Beleg

Gezond, bewust en lekker eten kunnen heel goed samengaan. Maar als het om broodbeleg gaat, is het niet zo gemakkelijk. Hoe heerlijk ons zelfgebakken brood ook is, we willen er soms iets smeuïgs op smeren. Zoetigheid op z'n tijd is lekker, maar je wilt ook wel eens wat hartigs. Kaas is te vet en te zout en ongeschikt voor veganisten en meestal ook voor vegetariërs.

De oplossing lijkt een bakje hummus (hoemoes, houmous, humus, humous) uit de winkel, maar dat bevat meestal ook veel te veel zout. Vaak wel 1,3 tot 1,6 gram per 100 gram. Slechts een enkele variant van een enkel merk met veel kruiden als smaakmaker, heeft een acceptabel zoutgehalte: 0,4 of hooguit 0,6%.

Aannemende dat je verder niet te veel "zondigt", mag je volgens het Voedingscentrum twee boterhammen per dag met minder gezond beleg (jam, stroop, chocoladehagelslag, fabrieks-hummus). Maar wie ons lekkere zelfgebakken brood eet, lust meer boterhammen. Wat moet daar dan op? 



een bakje zelfgemaakte hummus

Er zit niets anders op dan je eigen "smeersel op brood" te maken. De basis is een peulvrucht (zoals kikkererwten voor hummus, linzen of doperwten), een gegrilde groente (b.v. paprika, aubergine) of noten/pinda's. Die basis pureer je met olie of tahin. Het is belangrijk kruiden als smaakmaker te kiezen, en er niet gemakshalve te veel zout in te doen. Als je 200 gram smeersel maakt, mag je slechts 1 gram zout toevoegen. Dat is een halve milliliter of een/achtste theelepel of echt maar een heel klein mespuntje. Gebruik tahin zonder zout.

Als smaakmaker in hummus kun je denken aan chili flakes, koriander, peper of gerookte paprikapoeder. Je kunt ook varieren door er b.v. zongedroogde tomaat (dan zelf helemaal geen zout toevoegen), avocado of gekookte biet door te mengen.

een zelfgebakken boterham met hummus met zongedroogde tomaatjes

Let op dat smeersels met noten al gauw nogal vet kunnen zijn. Maar notensmeersels en pindakaas van óngebrande noten/pinda's zónder toegevoegd suiker en zout zijn ok.

Andere smeersels op brood zijn wortel-spread, bieslook-pesto, avocado (b.v. als guacamole), geroosterde aubergine, geroosterde paprika, etc. Het lijstje met recepten en suggesties hieronder zullen we geleidelijk uitbreiden.

Eet smakelijk!

---

Links:

Brood recept
Bieslook pesto

De groene meisjes hartig vegan beleg
De groene meisjes beleg vegan nutella

Voedingscentrum beleg tips en beleg uit de schijf van vijf

Voedingscentrum beleg wat je met mate mag

Brood blog 1: Uit noodzaak geboren: een nieuw brood-recept
Brood blog 2: Gluten zijn een godsgeschenk

Brood blog 3: Zelf Paasbrood maken!

Het broodrecept van Waterlily is ontworpen voor eenvoud, gemak en smaak. Maar het kan ook dienen als basis voor een speciaal brood.

Voor een paasbrood beginnen we met mengen, kneden en laten rijzen zoals in het basisrecept.

Terwijl het rijst, verven we vier eieren met paaseiverf, of door er een druppeltje food colouring op te laten vallen.

Na de eerste rijs en het platdrukken, verdeel je het deeg in twee stukken. Van het eerste stuk maak je twee langwerpige dunne deegslangen. Die vlecht je door elkaar zoals op de foto (op het bakpapier). Stop de eieren in de openingen.

Het tweede stuk deeg halveer je weer. Van de helft boetseer je het lijfje van de haas. De rest halveer je. Van één helft rol je een bolletje. Dat wordt het gezicht. De rest halveer je en van iedere helft maak je een langwerpig oor. Met een scherp mes teken je de plooiing in de oren, de snorharen en de voetjes. Met een rozijn en een noot kun je ogen en tanden maken.

Laat de paashaas en het vlechtbrood opnieuw rijzen zoals in het basisrecept beschreven.

Voor je het in de oven zet, kun je het vlechtbrood desgewenst insmeren met een opgeklopt ei.

Prettige paasdagen!

 

Brood blog 1: Uit noodzaak geboren: een nieuw brood-recept.

Het leek een onoverbrugbare kloof. De een had jarenlang zo goedkoop mogelijk boodschappen gedaan, en het goedkoopste volkorenbrood uit de supermarkt gekocht. De ander kocht heerlijke ambachtelijke broden bij de warme bakker of bij de markt-met-een-kuu.

Die fabrieksbroden smaken toch nergens naar! 
Die ambachtelijke broden zijn toch veel te duur!

Toen kwam het idee om dan maar zelf brood te gaan bakken. Dat zou lekkerder moeten zijn dan fabrieksbrood en goedkoper dan ambachtelijk brood. En met zo'n broodbakmachine was het weinig werk en kon het niet mislukken. Dat zijn toch eigenlijk de vier kriteria waar het om gaat.

Dus werd bij de supermarkt een pak broodmix gehaald, en bij de witgoedzaak een broodbakmachine. Na het lezen van de instructies en het afmeten van de toevoegingen en het kiezen van het juiste programma werd de machine aangezet. Na een tijdje leek het alsof er niet veel gebeurde. Het lampje dat de "fase" aangaf, versprong niet. De machine maakte steeds dezelfde korte beweging, maar het deeg werd echt niet gemengd - laat staan gekneed. Nauwkeurige bestudering leerde dat de deeghaakjes eigenlijk nauwelijks bewogen - de weerstand van het mengsel leek te groot.

Wat te doen? Er zat immers al water door de broodmix, dus die kon je niet lang bewaren. Dan maar gauw met de hand kneden en in de oven zetten. Er kwam zowaar iets behoorlijk eetbaars uit.

Die broodmachine was dus geen succes. Bovendien was het kneden veel minder moeite geweest dan van te voren gevreesd. Eigenlijk zou je het brood net zo goed helemaal met de hand kunnen maken. Maar dan moest je wel weten wat de optimale hoeveelheden meel, gist en water waren, en hoe lang het moest rijzen en bakken. Gelukkig kun je tegenwoordig alles op internet opzoeken.

Daar bleek al snel dat je door de bomen het bos niet meer zag. Talloze recepten die beweerden het enige echte te zijn; de een had het over het soort meel; de ander had een ingewikkelde rijs-cyclus; de derde had weer andere verhoudingen suiker en zout; de vierde was zo warrig dat je eigenlijk niet wist met welke stap je bezig was; de een zwoer bij vers gist en de ander had het over het laten weken van gedroogde gist in lauw-warm water; uit reacties bleken veel recepten te mislukken als je iets niet helemaal goed deed.

Wat ze allemaal gemeen hadden, was dat als je ze doorlas, je dacht dat een brood bakken een uiterst gecompliceerde zaak was die je pas na jarenlange ervaring meester zou kunnen worden.

Intussen werd de broodbakmachine grondig schoongemaakt en terug in de verpakking gedaan. Daarmee terug naar de winkel. Gelukkig was het een klantvriendelijke zaak, waar je spullen binnen acht dagen terug kon brengen - mits ongebruikt natuurlijk. 
Nou, er was geen brood mee gebakken dus "gebruikt" kon je 'm niet noemen.
Wij gingen verder zonder broodbakmachine die ook maar weer ruimte inneemt in je keuken, en minder eenvoudig is dan je verwacht, en stuk kan gaan. 

Met het nodige lezen, nadenken, uitproberen, bijstellen en versimpelen kon uit de vele bomen van het brood-recepten-bos een handzame broodplank gezaagd worden. Zo ontstond een recept dat lekker en goedkoop is, en bovendien gemakkelijk en nooit mislukt.

Hier is het recept te vinden. 

Lees hier de andere brood-blogs.